Μεσόγειος: ο «Μάστερ του πεπερίνο» μας μιλάει για το θαλάσσιο περιβάλλον

Πρόκειται για τον Μάριο Γκαβότι, τον Ιταλό καλλιτέχνη από το Μαρίνο της επαρχίας της Ρώμης, ο οποίος κατάφερε να μεταμορφώσει τον σκληρό μαγματικό βράχο σε αιωρούμενα και αρμονικά έργα που αφηγούνται τη θάλασσα, τους υδάτινους κόσμους, μορφές που μερικές φορές μας θυμίζουν την πρώτη μας κούνια: το αμνιακό υγρό. Ακριβώς στην περιοχή του δήμου Μαρίνο βρίσκονται τα λατομεία του  «lapis albanus»: έτσι αποκαλούσαν οι Ρωμαίοι το πεπερίνο, αλλά αυτή η πέτρα έχει μια ιστορία που χρονολογείται από Από την Παλαιολιθική εποχή και στη συνέχεια, σταδιακά, οι Ετρούσκοι το χρησιμοποιούσαν για τα σαρκοφάγιά τους, οι Ρωμαίοι για τα δημόσια κτίρια, μέχρι που κατέστη το κυρίαρχο δομικό υλικό για τις μεσαιωνικές και αναγεννησιακές κατασκευές.

Το απίστευτο βρίσκεται ακριβώς εδώ: ένα τόσο ιδιαίτερο υλικό που χρησιμοποιείται για οικοδομικούς σκοπούς διαμορφώθηκε σαν νερό από αυτόν τον εκπληκτικό Δάσκαλο της τέχνης. Ο Μάριο είχε μια πολύ ιδιαίτερη οικογενειακή ιστορία, δεν γνώρισε τους γονείς του· αυτό δημιούργησε μέσα του μια συναισθηματική θύελλα και μια ανάγκη για συνεχή αναζήτηση εκείνου του μοναδικού κόσμου που τον οδηγούσε πίσω στη μήτρα της μητέρας του, κάτι που τον ώθησε να προκαλέσει το πιο σκληρό, το πιο ανθεκτικό υλικό, όπως ο πόνος του, για να το κάνει υδατώδες, μαλακό, φιλόξενο, πηγή ζωής, όπως ακριβώς η θάλασσα. Σήμερα ο Μάριο Γκαβότι συμπλήρωσε τα ενενήντα χρόνια και έχει πολλά να διηγηθεί για τη ζωή του, αφιερωμένη στη διδασκαλία, μετατρέποντας κάθε μαθητή σε αριστούργημα λόγω της μοναδικότητάς του, κάτι που του έχει αναγνωριστεί όχι μόνο με την αγάπη που του εκδηλώνουν ακόμη και σήμερα. Η καλλιτεχνική του πορεία αναζωογονήθηκε το 1947, όταν του απονεμήθηκε το δίπλωμα του Δασκάλου της Τέχνης, και στη συνέχεια, εργαζόμενος στη Γκαλερί “Medici” και σε άλλα εργαστήρια μαρμαροτεχνιτών, απέκτησε πλήρη γνώση των διαφόρων τεχνικών της γλυπτικής.

Το 1993 ολοκλήρωσε την καριέρα του ως εκπαιδευτικός και αφιερώθηκε αποκλειστικά στην καλλιτεχνική δημιουργία· από το πεπερίνο είχε αρχίσει να επεκτείνεται και στο μάρμαρο της Καρράρα, έως ότου, το 2003, η διάγνωση μιας αναπηρικής παθήσεως του αμφιβληστροειδούς τον εμπόδισε να εκφράσει τη δημιουργικότητά του μέσω της γλυπτικής. Ο Μάριο Γκαβότι, όμως, είναι πιο δυνατός από κάθε κακό· δεν απογοητεύτηκε και, με τη βοήθεια ειδικών, ξεκίνησε ένα ταξίδι, με την περιορισμένη όραση που του απέμενε, προς την «Τέχνη ως Θεραπεία», δημιουργώντας έναν σημαντικό αριθμό σχεδίων με διάφορες εκφραστικές τεχνικές, που του επέτρεψαν να ξεπεράσει τις αναπόφευκτες στιγμές σκοταδιού και κατάθλιψης που επακολούθησαν τη διαγνωσμένη ασθένεια.

Σήμερα, τα υπέροχα έργα του παραμένουν για να μας διηγηθούν εκείνη την υποβρύχια κόσμο, ατελείωτη αλλά ταυτόχρονα φιλόξενη και προστατευτική, όπου διαμορφώνονται μορφές ζωής. Ο Μάριο Γκαβότι έφυγε από τη ζωή στις αρχές του 2024.

Το πεπερίνο του Μαρίνο οφείλεται στη δραστηριότητα του ηφαιστείου Αλμπάνο (ή ηφαιστείου Λαζιάλε), το οποίο βρίσκεται στην περιοχή των Καστέλι Ρομάνοι, ανάμεσα στα χωριά Αλμπάνο Λαζιάλε, Καστέλ Γκαντόλφο και Μαρίνο, και εκτείνεται επίσης στα χωριά Γκροτταφερράτα, Ρόκα Πριόρα, Τζενζάνο ντι Ρόμα και Βελλέτρι. Μετά τις εκρήξεις, η στερεοποίηση της λάβας που εκτοξεύθηκε από τον ηφαιστειακό κώνο οδήγησε στη δημιουργία διαφόρων τύπων ορυκτών, από το τούφου έως το πεπερίνο.
Το πεπερίνο του Μαρίνο έχει χαρακτηριστεί από τους ειδικούς ως “σκληρυμένη λασπώδης λάβα”, διότι κατά την εκσκαφή του βράχου στο υπέδαφος του δήμου των Καστέλι Ρομάνοι, ανακαλύπτονται υγρά πετρώματα, τα οποία βρίσκονται ακόμη σε φάση σχηματισμού. Το χρώμα του είναι γκρι, με αποχρώσεις που κυμαίνονται από ανοιχτό έως σκούρο, και περιέχει στο εσωτερικό του άλλα κρυσταλλωμένα ορυκτά υλικά, όπως για παράδειγμα τη ζεόλιθο, κομμάτια ξύλου και θραύσματα οστών, τα οποία το χαρακτηρίζουν και το καθιστούν μοναδικό.
Πολλοί τεχνίτες έχουν δημιουργήσει, χρησιμοποιώντας το πεπερίνο του Μαρίνο, αρχιτεκτονικά έργα, τοίχους, περιβόλια και τεράστιες σκάλες, τα οποία ξεχωρίζουν χάρη στη διάτρητη υφή του, που τους προσδίδει μια μεγαλοπρεπή όψη. Τα γλυπτά του Μάριο Γκαβότι ωθούν τον θεατή να θέλει να τα αγγίξει, να τα χαϊδέψει, ώστε να βιώσει αισθητηριακές εμπειρίες και μέσω της αφής και όχι μόνο μέσω της όρασης.